Nestašne devojke: Lucijin senzualni život

NASLOV: Nestašne devojke (Kaj ti je deklica) / REŽIJA: Urška Djukić / SCENARIO: Urška Djukić, Maria Bor, Žeremi Diboa / ULOGE: Jara Sofija Ostan, Mina Švajger, Saša Tabaković, Nataša Burger i dr. / TRAJANJE: 89’ / DRŽAVA: Slovenija, Italija, Hrvatska, Srbija / GODINA: 2025.

Film je tek počeo, a pred nama se ukazuje šarena i živopisna umetnička reprezentacija ženskog polnog organa. Na taj način Urška Djukić uspostavlja jedan od ključnih motiva svog dugometražnog prvenca Nestašne devojke, premijerno prikazanog na prošlogodišnjem Berlinalu. Ova audiovizuelna studija tinejdžerskog buđenja prati povučenu šesnaestogodišnju Luciju (Jara Sofija Ostan), koja sa horom odlazi u katolički samostan, na putovanje koje se postupno preobražava u duboko unutrašnje iskustvo. Time se ova, kritičkoj javnosti već poznata autorka, nakon uspešnog kratkog animiranog filma Bakin seksualni život (Babičino seksualno življenje, 2021), vraća temi ženske seksualnosti.

Pored te uvodne, simbolički naglašene slike, i preostali početni kadrovi grade specifičnu atmosferu koja će se održati tokom narednih sat i trideset minuta trajanja. Filmski jezik ovog ostvarenja izrazito je haptičan: detalji usana, pogleda i vlasi kose koje padaju preko lica, praćeni pojačanim zvucima disanja, horskog pevanja i dodira uvode nas u subjektivni prostor glavne junakinje. Djukić film gradi gotovo isključivo kroz senzaciju i atmosferu, pri čemu je radnja svedena, a značenje se oblikuje prvenstveno u susretu vizuelnih simbola i upečatljivih, ponekad i repetitivnih zvučnih sekvenci.

Lucijin identitet uobličava se u procepu između strogih zahteva koje nameću porodica i religija, i unutrašnjeg haosa adolescencije. Majka joj zabranjuje da se šminka i prebacuje kanal kada se na televiziji pojave ljubavne scene. Djukić ove momente artikuliše precizno: vidimo njih dve ispred malog ekrana u anfasu, pa zvuk sa televizije postaje okidač majčine nelagode i refleksnog pokreta ka daljinskom. Lucijin odnos prema sopstvenoj želji vođen je nesigurnošću, ali i voajerskom radoznalošću — kamera je često zatiče kako zbunjeno posmatra oko sebe. Kako joj religija predstavlja važan oslonac, ono što je za njenu drugaricu Ana-Mariju (Mina Švajger) bezazlena zabava, za Luciju je greh. Lik Ana-Marije antagonizira vrednosti koje su oblikovale Lucijino odrastanje: ona je uvlači u razgovore o ljubavnim iskustvima, nagovara je da krišom posmatraju muškarce koji se kupaju u reci, a u jednom trenutku je čak i poljubi, pokušavajući da u njoj probudi ono što njeno vaspitanje potiskuje.

I visoko stilizovani vizuelni jezik filma odražava dualnost duhovnog i telesnog: desaturisani tonovi scena horskih proba suprotstavljeni su fleš-kadrovima jarko pigmentovanog cveća. Film obiluje vizuelnom simbolikom, ali ona nikada nije svedena na banalnu opoziciju represivne vere i oslobađajuće seksualnosti. Motivi Device Marije, grožđa, oprašivanja cveća i ritualnog pevanja nisu samo estetizovani detalji, već grade senzualnu i skoro ritualnu atmosferu kroz koju se oslikava subjektivnost protagonistkinje. Kamera gotovo opsesivno ostaje uz tela devojaka, ali nikada ne prelazi u eksploataciju; senzualnost ovde nije sredstvo provokacije, već način mapiranja unutrašnjeg nemira. Taj polaritet između spiritualnog i karnalnog provlači se kroz čitavo ostvarenje, možda najjasnije u sceni u kojoj Lucija tokom igre istina–izazov, umesto druge devojke, prilazi da poljubi kip Bogorodice. Taj postupak sažima čitavu logiku filma: Lucija istovremeno pokušava da se uklopi među vršnjakinje i istraži sopstvenu želju, ali se i dalje teško odvaja od vrednosti koje su joj usađene.

Zvuk ima ključnu ulogu, bilo da se radi o učestalim uzdasima, tihom recitovanju molitve ili horskom a cappella pevanju. Katolički ženski hor funkcioniše kao kolektivni subjekat. Autoritativni dirigent (Saša Tabaković), jedina značajna muška uloga, horske probe pretvara u prostor telesne i vokalne kontrole, u kojem se individualni glasovi podređuju zajedničkom ritmu i disciplini dok svaki falš narušava čitavu strukturu. Duhovna čistota, oličena u uzvišenim kompozicijama, suprotstavljena je radoznalom adolescentskom istraživanju — u slobodno vreme devojke krišom posmatraju snažne ruke radnika sa gradilišta i uz kikot ih fotografišu.

Iako se formalno oslanja na motive religijskog odrastanja i adolescentskog sazrevanja, Nestašne devojke prevazilazi okvire klasične coming of age drame. Djukić ne pristupa seksualnosti kao trenutku oslobođenja niti religiji kao isključivo represivnoj sili; umesto toga, film ostaje uronjen u ambivalentni prostor između želje, krivice i potrebe za pripadanjem. On ne nudi jednostavnu katarzu niti razrešenja, već višeglasje ženskih psiholoških potreta, u kome se mogu prepoznati i fikcionalizovani glasovi mnogih od nas. 

Naslovna fotografija iz filma Nestašne devojke: Dani slovenačkog filma Promo.