Srce kuca dva dva: U svetlu Diskos kluba

NASLOV: Srce kuca dva dva / SCENARIO I REŽIJA: Ivan Mandić / TRAJANJE: 100’ / DRŽAVA: Srbija / GODINA: 2026.

Filmska revalorizacija (ili re-romantizacija) kafanskih velikana na velika vrata pristiže i u dokumentarni svet, premijerom filma Srce kuca dva dva Ivana Mandića na 19. Beldocs festivalu, koji ekranizuje istorijat diskografske kuće Diskos. Do sada je veliki broj sadržaja koji govore o novokomponovanoj narodnoj muzici ili preuveličavao njen kulturološki značaj u stasavanju jugoslovenstva ili, pak, žustro kritikovao njene umetničke domete. Mandićev film uspešno balansira između ova dva polariteta, ne bežeći od isticanja kvaliteta svoje izabrane filmske građe, ali ni od suptilnog (ili nenamernog) parodiranja njene povremene banalnosti, pa tako, čak ni u montažnim sekvencama singlova ograničenog roka trajanja, autor ostvarenje ne intonira kao (već prevaziđeno) moralizatorsko odbacivanje simuliranog folk zvuka. 

U skladu sa perpetuum mobile matricama voljenih hitova, arhivski sadržaji smenjuju se sa biografskim pripovestima ključnih ličnosti iz nekadašnje produkcije. Kamera iz ruke je poput radoznalog autsajdera koji svojom diskretnošću dopušta pevačima i producentima da autofikcionalizuju svoju estradnu prošlost. Uporedo sa ovim nenametljivim pristupom, krupni planovi produženog trajanja ipak uspevaju nešto intimnije da prodru „iza kulisa” scenskih persona poput Jasne Kočijašević i Milančeta Radosavljevića. Kinematografski naturalizam ispresecan je šarenolikim art naïf ilustracijama omota nesagledivog broja zvučnih izdanja objavljenih tokom nešto više od tri decenije postojanja Diskosa.

Uprkos naraciji koja na momente teži da simplifikuje ovu industrijsku pojavu kao lek za napaćene radničke duše, filmski jezik muzici pristupa sa produbljenim razumevanjem njenog sociološkog konteksta. Kroz zumiranje na neumorne harmonikaše iz pratećih bendova, ali i osvrtanje na opipljive posledice bankrota Diskos fabrike, postaje jasno da je ritam muzičke industrije jedino održiv uz pomoć isprepletanog kola ljudi „od krvi i mesa”. Kao osveženje uobičajenom pristupu jugoslovenskoj pop kulturi ističe se i suzdržavanje od neukusne sentimentalnosti. Muzika Diskos izvođača prikazana je kao društvena praksa koja nastavlja da živi na jedan novi način, a kadrovi zapuštenih kataloga nosača zvuka figuriraju više kao svedoci tehnološke uslovljenosti muzičkih trendova nego kao nostalgični artefakti prošlosti.

Ipak, ovu pažljivo naštimovanu neutralnost ne treba tumačiti kao pasivnost ili neodlučnost. Ona gledaocu dopušta da ovaj kulturološki fenomen pojmi u svoj njegovoj složenosti, pritom ne zapostavljajući šaljiv ton muzike od koje ni sami tekstopisci nisu bežali. Miodrag Mija Milutinović, dugogodišnji direktor Diskosa, nije predstavljen kao nepokolebljivi heroj pale jugoslovenske imperije, niti je Zoran Hristić, kompozitor i nekadašnji urednik RTS radio programa, nužno okarakterisan kao ljuti neprijatelj muzičke razonode. Privilegija vremenske distance uklonila je obavezu da se bira između Mice Trofrtaljke i Latinke Perović, a jedinstveni doku-pristup filma Srce kuca dva dva otkucava nam foršpil za demistifikovano i nepretenciozno sagledavanje regionalne muzičke istorije.

Naslovna fotografija iz filma Srce kuca dva dva: Beldocs Promo.